تبلیغات
مهتاب موعود - از مراحل سلوک عرفان اسلامی چه می دانیم؟!
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            فروغ مهتاب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من



امام‌ خمینی‌(ع‌) پس‌ از شكستن‌ سد، دروازه‌های‌ حكمت‌ و معنویت‌ قرآن‌ را به‌سراسر جهان‌ گشود و همچون‌ خورشید فروزان‌ و ماه‌ درخشان‌ در آسمان‌ دین‌، پرده‌ ازحقایق‌ قرآن‌ و ‌ كلمات‌ ائمه‌ اطهار(ع‌) برداشت‌ و دنیای‌ قرن‌ بیست‌ و یكم‌ را به‌دانشگاهی‌ بس‌ شگرف‌ در فراگیری‌ الفبای‌ زبان‌ عرفان‌ علوی‌ تبدیل‌ كرد و همچنین‌ ابواب‌كرامت‌ و اسرار قدرتهای‌ خارق‌العاده درونی‌ را به‌ روی‌ انسان های‌ این‌ عصر، بالاخص‌مشتاقان‌ فتوت‌ و جوانمردی‌ خویش،‌ باز نمود. استاد یعقوب قمری شریف آبادی
نظر شما در مورد وبلاگ من چیست؟





برچسبها
در عرفان اسلامی به حالات خوبی که به صورت زودگذر به قلب سالک وارد می‌شود« حال» می‌گویند. این حالات اگر دوام پیدا کند - به اصطلاح به صورت ملکه در بیاید- و به سرعت از بین نرود «مقام» نام دارد


سلوک
در نوشتة قبل گفتیم که یکی از بحثهای عرفان عملی، بحث از مراحل و مقاماتی است که عرفای راستین با عنایت الهی و البته به همت و مجاهدت سختی که خود انجام می‌دهند، می‌پیمایند.

در این مقاله ابتدا به جایگاه و اهمیت این بحث اشاره کرده و سپس، درباره اقوال و نظرات مختلفی که در این موضوع وجود دارد، به اجمال سخن می‌گوییم و در نهایت به توضیح نظری که براساس آن مقالات آینده را ارائه می‌کنیم می‌پردازیم.

همانند افرادی که برای رسیدن به مقصدی سفری را آغاز می‌کنند، برای افرادی هم که در مسیر سیر و سلوک قرار می‌گیرند، مهم است که بدانند در کجای راه قرار دارند. چه منازلی را طی کرده و چه منازلی را پیش رو دارند. نکند مسیر را گم کرده باشند و راه رفتن بیشتر آنها را از مقصد دور نماید. نکند در وسط راه باشند و خیال کنند که مقصد رسیده‌اند. کسب آمادگی لازم برای روبرو شدن با لوازم هر منزل و نیز مقابله با خطرات و آفات آن متوقف بر شناخت پیشین از مسیر صحیح و منازل آن است. با توجه به این مطلب عرفای ما تلاش کرده‌اند تا با تبیین مراحل مختلف سلوک، جویندگان حقیقت را راهنمایی کنند. مطالعه احوال عرفا و توصیه‌هایی که برای هر منزل بیان کردند، این فایده را برای سالک دارد که در موارد مشابه، تصمیم اشتباه نگیرد و بتواند با آرامش خاطر بیشتری مسیر را ادامه دهد. اهمیت این بحث مخصوصا برای افرادی که استاد خصوصی کارکشته ندارند، دو چندان است:

قطع این مرحله بی‌همرهی خضرمکن          ظلمات است بترس از خطر گمراهی

اکنون که مشتاقان سیر و سلوک بسیار و اساتید واقعی راه‌رفته، اندک هستند، ضرورت استفاده و توجه به کتب و منابع معتبر در این زمینه بیشتر احساس می‌گردد.

در آغاز ورود به بحث لازم است به تعریف اصطلاح حال و مقام توجه کنیم:

حال و مقام: در عرفان اسلامی به حالات خوبی که به صورت زودگذر به قلب سالک وارد می‌شود« حال» می‌گویند. این حالات اگر دوام پیدا کند – به اصطلاح به صورت ملکه در بیاید- و به سرعت از بین نرود «مقام» نام دارد.[1]

معمولا عرفا حال را موهبتی و مقام را اکتسابی می‌دانند« الاحوال مواهب و المقامات مکاسب»[2]

کسب آمادگی لازم برای روبرو شدن با لوازم هر منزل و نیز مقابله با خطرات و آفات آن متوقف بر شناخت پیشین از مسیر صحیح و منازل آن است. با توجه به این مطلب عرفای ما تلاش کرده‌اند تا با تبیین مراحل مختلف سلوک، جویندگان حقیقت را راهنمایی کنند. مطالعة احوال عرفا و توصیه‌هایی که برای هر منزل بیان کردند، این فایده را برای سالک دارد که در موارد مشابه، تصمیم اشتباه نگیرد و بتواند با آرامش خاطر بیشتری مسیر را ادامه دهد

عرفا معتقدند که سالک الی الله در مسیر سیر خود باید از یک یک این مقامات عبور کند تا به مقصد اصلی که شهود توحید خالص است برسد. آنها معتقدند بدون عبور از این منازل، وصول به عرفان حقیقی ممکن نیست[3] طی کردن این مقامات غالبا به صورت اختیاری است به این معنی که اگر سالک نخواهد به پیش رود در همان مقام متوقف می‌گردد و البته ممکن است کسی مشمول عنایت خاص الهی قرار گیرد و در اثر مجاهدت و اخلاص بالا به مقامی که اراده رسیدن به آن را نداشته- و یا اصلا اطلاعی از آن پیدا نکرده- نایل گردد. نکته مهم دیگری که درباره این مقامات و مراحل باید به آن توجه نمود اینست که مراحل بالاتر بدون پیمودن مراحل پایین‌تر ممکن نیست.

به تعبیر دیگر این مقامات و مراحل بر یکدیگر توقف و ترتب دارد مثلا این طور نیست که کسی که به مرحله «توکل» نرسیده بتواند از «تسلیم» بهره ببرد. البته بحثی میانشان هست در مورد اینکه آیا لازم است که سالک تمام کمال و فضیلت یک مقام را احراز کند تا موفق به ورود به مقام بالاتر شود و با اینکه اگر برخی از جزئیات یک مقام هم باقی بماند مشکلی برای ورود به مقام بالاتر پیدانمی‌شود و سالک پس از رسیدن به مقام بالاتر می‌تواند به مقام پایین‌تر اشراف  پیدا کرده و جزئیات کار را هم اصلاح نماید.[4]

در هر صورت آنچه مهم است این است که عرفایی که در این بحث وارد شده‌اند در تبیین مراحل سیر با هم همداستان نیستند و هر یک برای این موضوع طرحی ارائه کرده‌اند. برخی عبور از خودپرستی را یگانه مرحله‌ای می‌دانند که سالک با پیمودن آن به مقصد می‌رسد:

تا فضل و عقل بینی، بی معرفت نشینی        یک نکته‌ات بگویم، خود را نبین که رستی

ایمان

برخی همانند عزالدین کاشانی مراحل عرفانی را در ده مقام تنظیم کرده‌اند که به این ترتیب می‌باشد:

توبه، ورع، زهد، فقر، صبر، شکر، خوف، رجا، توکل و رضا.[5]

برخی همچون خواجه عبدالله انصاری با تفصیل بیشتری به این موضوع پرداخته‌اند. آنها تمام مراحل سلوک را در ده مرحله و هر مرحله را به ده باب تقسیم کرده‌اند: بدایتها، ابواب، معاملات، اخلاق، اصول، وادی‌ها، احوال، ولایات، حقایق و نهایات.[6] برخی هم بیانات دیگری دارند.

یکی از این مرحله بندی‌ها که اصل آن در کلام شیخ الرئیس ابن سینا در نمط نهم اشارات آمده است، تقسیم مراحل عرفان به دو مرحلة کلی است: تخلیه و تحلیه.

تخلیه جنبه سلبی دارد و به معنای خالی کردن نفس از تعلقات و موانع است. دربرابر آن تحلیه است که به معنای آراستن می‌باشد و مقصود از آن مراحلی است که عارف باید در آنها سیر کند و کمال مورد نظر در آنها را احراز نماید. مرحوم خواجه در شرح اشارات می‌فرماید که تخلیه را تزکیه هم می‌نامند. [7]

شیخ درجات تخلیه را چهار مرحله می‌داند: تفریق و نفض و ترک و رفض که هریک برای خود تبیینی دارد. آنچه از مجموع مطالب اهل نظر در این بحث روشن می‌شود اینست که یک معیار قطعی برای داوری و ارزیابی میان اقوال وجود ندارد و هر صاحب نظری بر اساس رای و سلیقة خود به دسته بندی مراحل عرفان پرداخته است[8].

 با این حال باید توجه داشت که بیشتر این اختلافات مربوط به تقسیم بندی و ترتیب مباحث است و در اصل محتوای مطالب اختلاف نظر کمتر وجود دارد. فرض کنید مقامی که نزد عارفی مرحله پنجم است در نظر عارف دیگر مرحلة سوم باشد اما تردیدی نیست که سالک باید این مقام را در مسیر سیرش طی کند و آن کمال مورد نظر را در نفس خود نهادینه نماید.

عرفا معتقدند که سالک الی الله در مسیر سیر خود باید از یک یک این مقامات عبور کند تا به مقصد اصلی که شهود توحید خالص است برسد. آنها معتقدند بدون عبور از این منازل، وصول به عرفان حقیقی ممکن نیست

با وجود اختلاف زیادی که در دسته بندی مراحل وجود دارد غالبا از رفع موانع آغاز- هر چند ممکن است آن را مقدمه سلوک و نه جزء مسیر بدانند- و به توحید و فنای در آن ختم می‌کنند. لذا اصل مسیر در عرفان اسلامی روشن است و این طور نیست که اختلاف در تبیین مقامات سبب شود تا مسیر سلوک در نزد هر عارف با دیگر عرفا تفاوت ذاتی پیدا کند. ما در نگارش این مقالات ناچار از گزینش یکی از الگوها هستیم. بر اساس پیشنهادی که به نگارنده شد، مبنی را به این صورت میگذاریم که دو مقاله را به بحث و بررسی اجمالی موانع و آفاتی که سالک الی الله باید نسبت به آنها «تخلی» داشته باشد اختصاص می‌دهیم. دو مقاله درباره «تزکی» به مراحل ابتدایی سلوک داریم. پس از آن دو مقاله درباره «تحلی» ارائه می‌کنیم و در آن از مراحل میانی عرفان بحث می‌نماییم. در پایان هم اگر توفیقی بود دربارة «تجلی» و مراحل نهایی عرفان سخن خواهیم گفت. ان شاالله تعالی.

امیدواریم که همانگونه که شیخ الرئیس گفته «و من احب ان یتعرفها فلیتدرج الی ان یصیر من اهل المشاهدة دون المشافهه»[9] علاقه‌مندان به این مباحث با حرکت در این مسیر، به بارگاه الهی راه یابند و تنها به مطالعه اکتفا نکنند.

 

پی نوشت ها:

[1] - الکاشانی عبدالرزاق، اصطلاحات الصوفیه/26.

[2] - کاشانی عزالدین محمود، مصباح الهدایه و مفتاح الکفایه/125.

[3] - مطهری مرتضی، کلیات علوم اسلامی/245

[4] - کاشانی عزالدین محمود، پیشین/127.

[5] - مصباح الهدایه/368-399

[6] - شرح منازل السائرین.

[7] - الاشارات و التنبیهات با شرح مرحوم خواجه3/389

[8] - آقای جوادی آملی در این زمینه می‌گویند:« محور مهم اینگونه تبویبها یا مشاهده سالک است که سفرنامه خود را تدوین می‌کند یا استقرا و استحسان.» مراحل اخلاق در قرآن/213

[9] - همان3/390

         



نوع مطلب : مقالات، 
برچسب ها :
          
سه شنبه 8 بهمن 1392
سه شنبه 8 مرداد 1398 23:03

Really all kinds of terrific tips.
canadian pharmacy viagra canadian online pharmacies legal canadian online pharmacies legitimate canadian pharmacies that are legit best canadian pharmacies online buy viagrow prescriptions from canada without canadian medications pharmacy pharmacy canada plus how safe are canadian online pharmacies
پنجشنبه 30 خرداد 1398 04:57

Regards! An abundance of material.

cialis daily tadalafil 10 mg cialis canadian drugs compare prices cialis uk cialis generic tadalafil buy cialis alternative buying brand cialis online cialis generisches kanada estudios de cialis genricos cost of cialis per pill
چهارشنبه 29 خرداد 1398 13:25

Nicely put. Appreciate it.
cialis cipla best buy where do you buy cialis acheter cialis kamagra cialis manufacturer coupon cialis arginine interactio cialis savings card cialis australia org when will generic cialis be available the best site cialis tablets cilas
سه شنبه 28 خرداد 1398 20:57

Thanks a lot! Quite a lot of advice!

cialis prezzo al pubblico cialis professional from usa buying cialis in colombia buying cialis on internet click now buy cialis brand cialis official site cialis coupons printable low dose cialis blood pressure brand cialis generic the best site cialis tablets
دوشنبه 27 خرداد 1398 23:09

Really loads of useful advice.
no prescription cialis cheap generic cialis 20mg uk we like it cialis soft gel cialis price thailand cialis cipla best buy if a woman takes a mans cialis buy cheap cialis in uk buying cialis on internet comprar cialis 10 espa241a cialis farmacias guadalajara
شنبه 25 خرداد 1398 14:17

You stated this terrifically.
cialis 30 day sample cialis cipla best buy import cialis buy name brand cialis on line cialis prezzo in linea basso we choice free trial of cialis when will generic cialis be available cialis herbs generic cialis at the pharmacy we like it safe cheap cialis
پنجشنبه 23 خرداد 1398 19:14

Nicely put, Thanks a lot!
cialis generico en mexico cialis 05 cialis professional from usa 40 mg cialis what if i take acheter du cialis a geneve cialis generico en mexico canadian cialis side effects of cialis price cialis per pill cialis tadalafil
دوشنبه 20 خرداد 1398 09:38

Seriously plenty of very good data.
cialis price in bangalore are there generic cialis cialis for sale in europa cialis generico in farmacia dose size of cialis cialis therapie cialis for sale south africa cialis uk next day cialis italia gratis purchase once a day cialis
یکشنبه 19 خرداد 1398 03:51

You expressed it well.
the best site cialis tablets buying cialis in colombia cialis 20 mg cut in half online prescriptions cialis cialis name brand cheap cialis cipla best buy tesco price cialis trusted tabled cialis softabs cialis daily reviews best generic drugs cialis
جمعه 17 خرداد 1398 22:26

With thanks, Helpful information.
click now buy cialis brand cialis 30 day sample buy cialis achat cialis en itali cialis savings card cialis generico postepay cialis en 24 hora comprar cialis navarr prezzo cialis a buon mercato only best offers cialis use
جمعه 6 اردیبهشت 1398 03:56
弊社2017人気シャネルコピー財布,ルイヴィトンコピー財布,時計?バッグ,ブランド偽物激安販
سه شنبه 27 فروردین 1398 23:18
スーパーコピーブランド指輪販売優良店!
چهارشنبه 21 فروردین 1398 19:46

Regards. Ample facts!

canada medications cheap canada drug canada online pharmacies online pharmacies legitimate canada drugs northwestpharmacy canada online pharmacies reviews online pharmacies india drugstore online shopping reviews northwest pharmacy canada
یکشنبه 18 فروردین 1398 07:50
アンティーク) 偽物情報ブランドリスト 現在、公開中のスーパーコピーブランドリストです ※以下の情報は弊社独自の
سه شنبه 13 آذر 1397 14:00

Fantastic forum posts. Kudos!
acheter cialis meilleur pri warnings for cialis tadalafil generic viagra cialis levitra il cialis quanto costa cialis generico recommended site cialis kanada cialis without a doctor's prescription cialis prices cialis para que sirve
دوشنبه 12 آذر 1397 13:30

You actually expressed this effectively.
cialis lowest price tadalafil generic cialis soft gels cialis 5mg billiger order generic cialis online when can i take another cialis cialis cost only here cialis pills cialis diario compra cialis manufacturer coupon
دوشنبه 12 آذر 1397 02:14

Many thanks! Great information!
cialis billig only now cialis 20 mg cialis 5 mg effetti collateral cialis cost cialis canada on line effetti del cialis generic cialis at the pharmacy pastillas cialis y alcoho walgreens price for cialis safe site to buy cialis online
یکشنبه 11 آذر 1397 13:19

You actually explained that really well.
only best offers 100mg cialis generic cialis pill online cialis 5 mg cialis prices cialis coupons printable dose size of cialis cialis therapie cialis prezzo di mercato cialis generico online buy brand cialis cheap
یکشنبه 11 آذر 1397 02:02

Thanks! Very good stuff.
brand cialis generic cialis 20mg preis cf click here take cialis enter site natural cialis buy cialis cheap 10 mg low dose cialis blood pressure cialis daily dose generic order cialis from india click here take cialis tadalafilo
شنبه 10 آذر 1397 01:34

Amazing material. Cheers.
cialis australia org cialis kaufen wo venta de cialis canada 5 mg cialis coupon printable cialis coupon cialis prezzo in linea basso cialis 5 mg buy buy cialis online cheapest cialis tablets for sale cialis sale online
جمعه 9 آذر 1397 14:15

Fine tips. Thanks a lot!
brand cialis generic online cialis cialis for sale we like it cialis price cialis free trial viagra or cialis import cialis buy brand cialis cheap cialis kaufen wo only best offers 100mg cialis
پنجشنبه 8 آذر 1397 15:08

Appreciate it. Plenty of write ups!

we like it cialis soft gel cialis generique 5 mg tadalafil 10 mg cialis farmacias guadalajara venta de cialis canada click here take cialis fast cialis online cialis prezzo in linea basso cialis 10mg prix pharmaci acheter cialis meilleur pri
چهارشنبه 7 آذر 1397 14:29

Nicely put. Thanks a lot!
enter site very cheap cialis we choice cialis uk generic cialis soft gels cialis generique 5 mg only best offers cialis use buy name brand cialis on line trusted tabled cialis softabs acheter cialis meilleur pri how do cialis pills work buying cialis on internet
چهارشنبه 7 آذر 1397 02:31

Amazing plenty of amazing facts!
cialis baratos compran uk calis prescription doctor cialis cialis rezeptfrei cuanto cuesta cialis yaho cuanto cuesta cialis yaho we choice cialis pfizer india comprar cialis 10 espa241a comprar cialis 10 espa241a buy brand cialis cheap
پنجشنبه 19 مهر 1397 14:37

Kudos. Terrific stuff!
levitra 20 mg bayer prezzo levitra generic levitra 20 mg bayer prezzo buy levitra generic levitra levitra generic buy levitra online buy levitra online levitra 10 mg kopen levitra prices
یکشنبه 8 مهر 1397 05:06

Great write ups, Many thanks.
buy cheap cialis in uk when can i take another cialis cialis online deutschland cialis for daily use cialis 5mg prix cialis pills we recommend cialis info acheter cialis meilleur pri 5 mg cialis coupon printable cialis 5 effetti collaterali
پنجشنبه 15 شهریور 1397 06:03

This is nicely put. .
cipla cialis online only best offers cialis use cialis 20 mg cost canada discount drugs cialis cialis 5mg billiger we recommend cheapest cialis cialis para que sirve cialis arginine interactio viagra vs cialis cialis side effects
سه شنبه 13 شهریور 1397 21:48

Incredible quite a lot of good information!
buy viagra now pharmacy near me online pharmacies of canada canada medications buy legitimate canadian mail order pharmacies online pharmacy canada online pharmacies mexico trust pharmacy canadian canada online pharmacies reviews northwest pharmacies
سه شنبه 13 شهریور 1397 05:14

Appreciate it, Ample data!

viagra pharmacy online what is viagra is it legal to buy viagra online from canada where can i get viagra online where to buy generic viagra online buy viagra online uk no prescription purchase of viagra where can i get viagra prescription safe place to buy viagra online can you buy viagra at the store
دوشنبه 12 شهریور 1397 21:28

Perfectly spoken genuinely. .
cialis sicuro in linea cialis dosage recommendations acquistare cialis internet compare prices cialis uk cialis 5 mg effetti collateral warnings for cialis we choice cialis uk tadalafil 20 mg cialis 05 cialis generico postepay
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


نمایش نظرات 1 تا 30



  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • تعداد کل پست ها :