تبلیغات
مهتاب موعود - معنای مراقبه در عرفان
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            فروغ مهتاب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من



امام‌ خمینی‌(ع‌) پس‌ از شكستن‌ سد، دروازه‌های‌ حكمت‌ و معنویت‌ قرآن‌ را به‌سراسر جهان‌ گشود و همچون‌ خورشید فروزان‌ و ماه‌ درخشان‌ در آسمان‌ دین‌، پرده‌ ازحقایق‌ قرآن‌ و ‌ كلمات‌ ائمه‌ اطهار(ع‌) برداشت‌ و دنیای‌ قرن‌ بیست‌ و یكم‌ را به‌دانشگاهی‌ بس‌ شگرف‌ در فراگیری‌ الفبای‌ زبان‌ عرفان‌ علوی‌ تبدیل‌ كرد و همچنین‌ ابواب‌كرامت‌ و اسرار قدرتهای‌ خارق‌العاده درونی‌ را به‌ روی‌ انسان های‌ این‌ عصر، بالاخص‌مشتاقان‌ فتوت‌ و جوانمردی‌ خویش،‌ باز نمود. استاد یعقوب قمری شریف آبادی
نظر شما در مورد وبلاگ من چیست؟





برچسبها
پروانه صفت چشم بر او دوخته بودم
وقتی كه خبردار شدم سوخته بودم
 
مراقبه به معنی مواظبت و نگهبانی كردن از یكدیگر است .
حكمای الهی را عقیده بر آن است ، همچنان كه حق مواظب و نگهبان انسان است ، انسان هم باید مواظب و نگهبان حق باشد .
شیخ الكاملین محی الدین ابن عربی گوید :
كن رقیبا علیه فی كل شأن ............................................... فهو سبحانه علیك رقیب
او را در هر حال مراقب باش ، زیرا كه او تو را مراقب است .
برهان اینكه می گویند حق مراقب توست بیان خدای تعالی است در قرآن مجید كه می فرماید :
ان الله كان علیكم رقیبا (( همانا خدا مراقب شماست )).
وكان الله علی كل شی رقیبا(( خدا بر هر چیزی مراقب است )).
 

تعریف مراقبه

 
مراقبه آن است كه ظاهر و باطن را از غیر حق حفظ كنی و به تمامیت متوجه او شوی .
مشایخ صوفیه در تعریف مراقبه سخن بسیار گفته اند كه پاره ای از آن تعریف ها را نام می بریم .
ابراهیم خواص می گوید : مراقبه خلوص باطن است با خدای تعالی در آشكار و نهان .
مراقبه بیرون شدن نفس است از حول و قوه خود و انتظار لطف و رضای او داشتن و روی گردانیدن از غیر او .
مراقبه حضور دل است با خدا و غیبت از ماسوا .
مراقبه عبارت است از محافظت جوارح از ماسوای الله و توجه به حق .
مراقبه عبارت است از مراعات سرّ به ملاحظه ی حق .
شیخ روزبهان بقلی می فرماید : مراقبه تعرض روح است نفحات حق را ، و این اشاره به گفتار رسول خدا است كه فرموده : ان الربكم فی ایام دهركم نفحات فتعرضوالها . ( خدا را در ایام زندگانی شما نفحه هایی است ، خود را در معرض آن قرار دهید . )
مولوی گوید :
گفت پیغمبر كه نفحت های حق ...................................................................... اندرین ایام می آرد سبق
گوش هش دارید این اوقات را ............................................................ در ربایید این چنین نفحات را
نفحه ای آمد شما را دید و رفت  .......... هر كه را می خواست جان بخشید و رفت

نفخه ی دیگر رسید آگاه باش .................................................. تا ازین هم وا نمانی خواجه تاش

 
مراقبه بر دو گونه است : یك مراقبه حق درباره خلق ، دیگری مراقبه خلق درباره حق .
 

انواع مراقبه حق درباره خلق

 
1- مراقبه عمومی خلقی : عالم اجسام و جواهر بقایی ندارد مگر اینكه اعراض در جواهر باشد ، و هر گاه عرضی كه بقا جوهر و وجودش منوط به آن است از بین برود در آن صورت آن جوهر نیز از بین می رود ، و از آنجا كه هر یك از اعراض سرانجام در زمانی از بین می رود ، پس خدا پیوسته مراقب اجسام و جواهر آسمانی و زمینی است ، تا در زمان نابود شدن عرضی ، مانند آن یا ضد آن عرض را خلق كند و بدین ترتیب وجود آن جواهر را از نابودی حفظ فرماید .
و این است معنی كل یوم هو فی شأن (( هر روز او در كاری است )) .
شیخ روزبهان فرماید : المراقبه احاطه الحق علی كل ذره من العرش الی الثری مباشره فیض جمیع الصفات .
یعنی : مراقبه احاطه حق است بر هر ذره ای از عرض تا فرش كه مباشرت فیض همه صفات آنها با اوست .
2- مراقبه تكلیفی : مراقبه دیگر حق ، توجه خدا است به بندگان در اوامر و نواهی كه به آنان دستور داده و حدودی كه برای آنان توسط شرایع معین كرده است .
3- مراقبه خاص : در این نوع مراقبه حق مراتب دوستان خود است كه برای او چه می كنند و آیه شریفه ی : ان الله اشتری من المومنین انفسهم و اموالهم . ( خدا جان ها و مال ها ی مومنین را خریدار است ) متضمن این مراقه می باشد .
مولوی می گوید :
مشتری من خدایست او مرا ........................................... می كشد بالا كه الله اشتری
 
این مراقبه خاص را جز حق كسی نمیداند كه :
اولیائی تحت قبائی لایعرفهم غیری ، یعنی : دوستان من تحت خیمه های من اند و كسی آنها را نمی شناسد ، و دوستان خدا هم از این مراقبه راضی و خرسندند كه : الا ان اولیاء الله لاخوف علیهم و لاهو یحزنون . ( آگاه باش كه دوستان خدا را ترسی نیست و آنان اندوهگین نیستند) .
 
انواع مراقبه خلق نسبت به حق
 
اول مراقبه شرعی : این نوع مراقبه بر اثر توجه به بیان حق تعالی است كه می فرماید : الم یعلم بان الله یری ( آیا نمی داند كه خدا می بیند ) .
در این نوع مراقبه انسان میداند كه بر آنچه می كند خدا بیناست ، پس مراقب است كه خدا مراقب اوست.
پیرهرات در این مورد حكایتی دلنشین نقل می كند كه :
این عمر به غلامی شبان بگذشت كه گوسفندان به چرا داشت . گفت : ای غلام از این گوسفندان یكی به من بفروش . غلام گفت : این نه آن من است . ابن عمر گفت : اگر جویند گو كه گرگ بخورد . غلام گفت : فاین الله ؟ ( پس خدا كجاست ؟ )
ابن عمر را این سخن از وی خوش آمد ، رفت و آن غلام و گوسفندان را بخرید ، غلام را آزاد كرد و گوسفندان را به او داد .
در این حال مراقب باید مراقب اندیشه و رفتار خود باشد.
در مراقبت اندیشه ، باید مراقب بود كه اگر اندیشه ی حقانی است ادامه دهد و اگر نفسانی است از آن درگذرد .
در مراقبت رفتار ، باید مراقب طاعت یا معصیت یا عمل مباح خود باشد .
در طاعت ، مراقب باشد كه به اخلاص و با حضور دل انجام دهد .
در معصیت ، مراقب باشد كه شرم كند و از آن بازگردد .
در مباح ، مراقب باشد كه با ادب باشد و در نعمت خدای منعم را ببیند و بداند كه همیشه در حضرت او است .
خواجه عبدالله انصاری این نوع مراقبه را مراقبه ی خدمت گوید و آن را مستلزم سه چیز می داند :
تعظیم فرمان خدای ، علم بر سنت ، وقوف بر ریا .
مولوی می گوید :
 
گر مراقب باشی و بیدا تو  ..................................... هر دمی بینی جزای كار تو
گر مراقب باشی و گیری رسن .......................... حاجتت ناید قیامت آمدن
هین مراقب باش گر دل بایدت ............. كز پی هر فعل چیزی زایدت
ور ازین افزون تو را همت بود ................................... از مراقب كار بالاتر رود
 
دوم مراقبه ایمانی : این نوع مراقبه نتیجه تسلیم بودن به حق است كه به مصداق آیه كریمه ی : سزیهم آیاتنا فی الافاق و فی انفسهم ( به زودی آیات خود را در آفاق و انفس به آنان نشان خواهیم داد . )
چنین انسانی آیات حق را در آفاق و انفس مشاهده می كند و مراقب آنها است و در عالم كسی را جز حق فاعل نمی بیند .
مردی از ابن مبارك خواست كه او را وصیتی كند . گفت : مراقب خدای باش . مرد از تفسیر آن خواست . فرمود : همیشه در حالی باش كه گویی خدای را می بینی .
این نوع مراقبه را پیر هرات مراقبت وقت گوید كه به سه چیز آن را توان یافت :
به فنای شهوات ، صفای خاطرات ، غلبه ی مهر .
سوم مراقبه حقی : این نوع مراقبه ویژه اولیای خداست كه در ظاهر و باطن و در خلوت و جلوت حق را می بینند و می گویند : ما رایت شیئا الا و رایت الله قبله ، ( ندیدم چیز را مگر اینكه خدا را پیش از آن دیدم ) .
پیر هرات این مراقبه را مراقبه ی سرّ می گوید كه به سه چیز می توان یافت :
به گم شدن از گیتی ، رها گشتن از خود ، پر گشتن از انس .
در این نوع مراقبه كه آن را مراقبه صدیقان نیز گویند ، دل ایشان مستغرق حق بود و التفات به غیر ندارد ، و گاه در این استغراق چنان باشند كه اگر با آنان سخن گویی ، نشنوند و اگر پیش ایشان نشینی ، نبینند .
عبدالله بن زید را گفتند : هیچ كس را می شناسی كه از خلق به حق مشغول باشد ؟ گفت : یكی را میشناسم كه اكنون درآید . عتبه الغلام در آمد . وی را گفتند : در راه كه را دیدی ؟ گفت : هیچ كس را ، و راه وی در بازار بود .
برای اینكه مطلب بهتر روشن شود ، می گوییم عارفان را دو نوع مراقبه است ، ظاهری و باطنی .
1- در مراقبه ظاهری ، جزء مراقب كل است . سالک در این حال به هر چه می نگرد او را ( خدا را ) می بیند و هر چه می كند برای اوست و هر چه به او می رسد آن را از او می داند .
2- در مراقبه باطنی ، كل مراقب كل است . در این نوع مراقبه سالک دریچه ی چشم جزئی بین خود را می بندد ، تا با دیده ی كل ، كل را مراقب شود ، یا با چشم او ، او را ببیند . در حقیقت در این حل او است كه مراقب اوست .
مراقبه اصلی در عرفان، همین مراقبه است كه ما اینك به شرح شرایط آن می پردازیم .
 
شرایط محل مراقبه
 

مكان مراقبه

1- باید خالی از اغیار باشد ، بدین معنی كه مراقبه بایستی در تنهایی و خلوت انجام شود .
2- بهتر است زمین سخت بوده و زیرش خالی نباشد ( طبقه ساختمان نباشد تا آمد و رفت دیگران باعث انصراف از حال مراقبه نشود . )
3- بی سر و صدا و آرام باشد .
4- پاكیزه و تمیز باشد .
5- باید نرم و راحت باشد تا توجه سالك را از حق معطوف به خود نسازد ( برای اینكار مشایخ صوفیه از پوست تخت استفاده می كرده اند و روی آن به مراقبه می نشسته اند ).
6- آكنده به بویی نباشد كه شامه را متاثر سازد .
 
آداب مراقبه
 
1- سالک در حال مراقبه باید با وضو باشد .
2- لباس سبك و نرم ب تن كند و اگر دكمه ای بسته باشد ، باز كند و این برای آن است كه بدن كاملا در حال استراحت باشد .
3- در حال مراقبه باید روی زمین بنشیند .
4- بدنش باید بی حركت باشد .
شبلی نزد نوری آمد ، وی را دی ساكن به مراقبه نشسته كه موی بر تن وی حركت نمی كرد . پرسید : این مراقبه بدین نیكویی از كه آموختی ؟ گفت : از گربه ای كه به سوراخ موشی دیدم و در انتظر موش ساكن تر از این بود .
5- در حال مراقبه چشم ها باید بسته باشد .
6- در شروع مراقبه باید دریچه فكر و پندار را بست و جز خدا را فراموش كرد .
7- در مراقبه باید متجه حق و ناظر نقش دل بود ( نیاز به تذكار شفاهی دارد ).
8- سالک در حال مراقبه باید كه از حول و قوه و قدرت خود بیرون آید تا به حدی كه فراموش كند این اوست كه مراقبه می كند .
9- در حال مراقبه امیال و آرزوها و پندارها در خاطر ظاهر می شوند و سالک را از مسیر اصلی منحرف می سازند ، در این حال باید آنها را از بین برد .
برای این كار دستورهایی چند مشایخ طریقت داده اند كه باید بطور شفاهی گفته شود .
10- در حال مراقبه سالك باید رو به قبله بنشیند . درست است كه به منطوقه ی كریمه : فاینما تولوا فثم وجه الله ، همه سو ، سوی خداست ، در اینجا منظور آن است ، در ظاهر نیز متوجه ی كعبه ظاهر شود تا ظاهر موافق باطن آید .
11- سالک مبتدی باید در هر 24 ساعا لااقل 15 دقیقه در حال مراقبه بسر برد و اگر شب هنگام باشد بهتر از روز است .
 
طریقه مراقبه نشستن
 
طرز نشستن سه گونه است :
1- سالک روی زانو می نشیند و سر و گردن را راست نگه می دارد ، دست راست را روی زانوی چپ می گذارد و دست چپ را روی مچ دست راست قرار می دهد و متوجه حق می شود .
در این حال پاها به شكل ( لا ) عربی است و دست ها به شكل ( لا ) هر دو ب معنی نه ، كه سالک بدین وسیله در شروع مراقبه نفی خود می كند .
2- مانند اولین وظعیت با این تفاوت كه چهرازانو باید نشست و در نتیجه دستها و پاها هر دو به شكل ( لا ) است .
3- سالک روی زمین چهر زانو نشسته و بعد زانوها را در بغل میگیرد و دست ها را دور زانو حلقه می كند ، بطوری كه با دست چپ مچ دست راست را بگیرد و سرو گردن را متمایل به قلب می گرداند و به مراقبه می پردازد . ( در این حال نیز دست ها و پاها به شكل (( لا )) می باشد .
 
اگر به سبب بیماری جسمی از نشستن روی زمین معذور است می تواند روی صندلی راحتی نشسته و پاها را موازی قرار دهد ( به شكل لا ) و دست راست را روی ران چپ بگذارد و با دست چپ مچ ست راست را بگیرد .
پاره ای از مشایخ برای اینكه در این حال به مراقبه می نسشتند و طول زمان مراقبه موجب خستگی پاهای آنان می شد ، رشته ای به دور زانوها می بستند كه زمان بیشتری به مراقبه بپردازند . در این حال اگر سر و گردن به علت طول زمان مراقبه خسته شود مجازند كه ابروی چپ را روی زانوی چپ بگذارند . این وضع را : سر به جیب مراقبت فرو بردن گویند .
سعدی درباره اصطلاح مزبور بیان زیبایی دارد كه این است :
یكی از صاحبدلان سر به جیب مراقبت فرو برده بود و در بحر مكاشف مستغرق شده ، آنگاه كه از آن حال باز آمد ، یكی از اصحاب به طریق انبساط گفت : از این بوستان كه بودی ما را چه تحفه كرامت كردی ؟ گفت : بخاطر داشتم كه چون به درخت كل رسم دامنی پر كنم هدیه اصحاب را، چون برسیدم بوی گلم چنان مست كرد كه دامنم از دست برفت .
 
نتیجه مراقبه برای مبتدیان
 
مراقبه برای سالک مبتدی نوعی تمرین اراده و تسلط بر خود است كه با تمرین زیاد به حد نهایی می رسد و خاطر ناآرام او را مهار می سازد و دلش آرامش توام با انس به حق پیدا می كند.
مسلما كسی كه بر خود مسلط نباشد مراقبه برای او دشوار است و به تدریج و در سایه توجه پیر طریقت و مدد او این مشكل حل می شود .
نتیجه توفیق در مراقبه برای سالکان مبتدی در درجه اول تقویت اراده و تسلط بر خود است و در ثانی رسیدن به وحدت توجه به حق .
 
نتیجه مراقبه برای سالکان راه رفته
 
یكی از اصول رسیدن به موت ارادی مراقبه است ،سالک راه رفته پس از اینكه دلش از سكینه قلبیه آرامش یافتو به مقام طمأنینه رسید ، یعنی آرامش توام با انس به حق پیدا كرد ، در این حال صاحب نفس مطمئنه می شود و به ندای : یا ایتها النفس المطمئنه ، به مراقبه : ارجعی الا ربك راضیه مرضیه ، می پردازد .
جناب شاه نعمت الله میفرماید : سالک در این حال متوجه مواهب حق می شود ، از برای نفحات الطاف وجود مطلق ، اعراضش از غیر خدا باشد و استغراقش در بحر محبت چون ما باشد ، و مشتاق لقای : الاطال شوق الابرار الی لقائی بود ، و آشفته ی : وانی الیهم لاشد شوقا ، و جان و دلش ، نه آب و گلش ، روز و شب به حضرت او شتابد و روحش حیات ازو یابد .
سالک بر اثر این مراقبه به تدریج از دنیای من و تو بیگانه می شود و نه تنها احساس مراقبه را كه رنگ دوگانگی دارد فراموش می كند ، بلكه حق او را از او می میراند تا به خود زنده سازد .
 
 




نوع مطلب : عرفان، 
برچسب ها :
          
شنبه 27 آذر 1389
شنبه 29 دی 1397 07:06
I'm not sure where you're getting your information, but good topic.
I needs to spend some time learning much more or understanding more.
Thanks for fantastic information I was looking for this information for
my mission.
شنبه 29 دی 1397 05:50
Oh my goodness! Impressive article dude! Thank you, However I am going through troubles with your RSS.
I don't understand the reason why I cannot join it.
Is there anyone else getting the same RSS issues? Anyone that knows the answer will you kindly respond?
Thanks!!
دوشنبه 17 دی 1397 22:35
This post will help the internet viewers for creating new webpage or
even a weblog from start to end.
شنبه 15 دی 1397 18:29
Sweet blog! I found it while browsing on Yahoo News. Do you have any tips on how to get listed
in Yahoo News? I've been trying for a while but I never
seem to get there! Appreciate it
جمعه 7 دی 1397 03:13
There's certainly a great deal to find out about this issue.
I like all the points you have made.
چهارشنبه 5 دی 1397 21:03
Howdy! Do you use Twitter? I'd like to follow you if that
would be okay. I'm definitely enjoying your blog and look
forward to new updates.
پنجشنبه 8 آذر 1397 01:39
My auto approve lists can be used with ScrapeBox.

I work hard to build the best lists possible. I hope that you’re able to
put them to good use. Thank you for visiting my site. Feel free to contact me if you have any
questions.
سه شنبه 10 مرداد 1396 01:38
Good info. Lucky me I ran across your website
by accident (stumbleupon). I've book marked it for later!
سه شنبه 29 فروردین 1396 01:28
I enjoy what you guys are up too. This type of clever work
and exposure! Keep up the amazing works guys I've incorporated you guys to my blogroll.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر





  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • تعداد کل پست ها :